هیدروسفالی

هیدروسفالی چیست؟

مغز هر روز مایعی به نام مایع مغزی‌نخاعی می‌سازد. این مایع از مغز محافظت می‌کند و بعد جذب خون می‌شود. اگر این چرخه به‌هم بخورد، مایع در حفره‌های مغز که به آن‌ها بطن می‌گویند جمع می‌شود و به مغز فشار می‌آورد. هیدروسفالی بدون درمان می‌تواند کشنده باشد.

نوع‌های هیدروسفالی

• مادرزادی: نوزاد با آن به دنیا می‌آید.
• اکتسابی: بعد از تولد پیدا می‌شود، مثلاً بعد از ضربهٔ شدید به سر یا به‌خاطر تومور مغز.
• با فشار طبیعی: بیشتر در سالمندان بالای ۶۰ سال دیده می‌شود.

نشانه‌ها در بزرگسال

• سردرد
• استفراغ
• تاری دید
• سختی راه رفتن

نوعی که با پیری اشتباه می‌شود

در هیدروسفالی با فشار طبیعی، سه مشکل با هم و آرام‌آرام پیدا می‌شوند:

• راه رفتن سخت و نامتعادل می‌شود
• حافظه و فکر کم می‌آید
• کنترل ادرار از دست می‌رود

چون این نشانه‌ها شبیه بیماری‌های شایع‌تری مثل آلزایمر است، تشخیص آن دشوار است. اهمیت کار این‌جاست که برخلاف آلزایمر، این نوع با درمان می‌تواند بهتر شود. اگر پدر یا مادرتان چنین تغییری کرده‌اند، به پیری نسبتش ندهید و با پزشک بررسی کنید.

بررسی

با سی‌تی و MRI اندازهٔ بطن‌ها را می‌بینند. در نوع با فشار طبیعی، راه رفتن، توان ذهنی و کنترل ادرار هم سنجیده می‌شود و گاهی پونکسیون کمری لازم است.

درمان

• شانت: لولهٔ باریکی که با عمل کار گذاشته می‌شود و مایع اضافی را از مغز به جای دیگری از بدن می‌برد. رایج‌ترین درمان همین است.
• ونتریکولوستومی آندوسکوپیک بطن سوم: در بعضی بیماران با آندوسکوپ راهی برای خروج مایع باز می‌کنند.

نتیجهٔ درمان به علت، شدت علامت‌ها و زمان تشخیص بستگی دارد. بعضی بیماران خیلی بهتر می‌شوند و بعضی نه.

عوارض و پیگیری

شانت ممکن است بسته یا عفونی شود و عمل دوباره بخواهد. هیدروسفالی بیماری پایداری است و پیگیری طولانی با پزشک لازم است. اگر کسی شانت دارد و سردرد، استفراغ، تب، خواب‌آلودگی یا برگشت علامت‌های قبلی پیدا کرد، زود با پزشکش تماس بگیرید.